Home

Een geweldige reis door vier landen

Onze geweldige reis gaat door maar liefst vier landen. Wij starten in Oostenrijk, gaan via Italië naar Kroatië en eindigen in Slovenië.

door Henk en Fieny Arts

Paladio, een van ’s werelds grootste bouwmeesters 

Een heel ander Italië  

Venetië, stad van de romantiek

Kroatië, lekker genieten van zon, zee, water en cultuur

Slovenië, een schilderachtige en idyllische omgeving 

Aan een heerlijke reis vol indrukwekkende natuur en cultuur komt een einde aan het meer van Bled. Hier wordt afscheid genomen van elkaar tijdens een gezellig afscheidsdiner en vol herinneringen zoekt ieder de volgende dag weer zijn eigen weg.

Reisleiders Henk en Fieny Arts

Lipizzaner; elegant, edel en trouw

Het is bijna kwart over tien als de enorme staldeuren door twee verzorgers worden opengeduwd en zeker honderd paarden, veel moeders met hun veulen, rustig, bijna plechtig naar buiten stappen. Wanneer ze allen in de omheining zijn verzameld, gaan de hekken open en in draf vertrekt de kudde naar het weiland. Streng volgens de hiërarchie: de oudsten voorop.

We bevinden ons in de stoeterij van de beroemde Lipizzaner paarden in Slovenië, vlakbij de Italiaanse grens, tegenover Triëst. Er is volop activiteit in het hele complex. Paarden worden afgereden, getraind en gedresseerd in de buitenpiste. In de stallen wordt druk geborsteld, gekamd en schoongemaakt. Een enkel paard slaat enthousiast tegen het schot, omdat het contact zoekt. Gastrijders zijn bezig hun paard op te zadelen voor een rit door de omgeving. De sfeer is ontspannen en vriendelijk en overal hangt die typische geur die bij dit edele dier hoort.

Ruim 400 jaar

Je kunt Lipica nauwelijks een dorpje noemen, de vestiging is ontstaan rondom de paardenfokkerij. Nu staan er twee hotels, voor de vele belangstellenden en een aantal lage gebouwen voor de medewerkers in de fokkerij en de horeca. Verder is er een mooi oud kerkje en staan er nog enkele opvallende gebouwen uit een ver verleden. Een beetje verroeste waterputten, de vroegere met zuilen gemarkeerde toegang van Lipica, de oudste paardenstal en uit 1580 het kasteel, zoals het wordt genoemd, verblijfplaats van aartshertog Karel als hij in de buurt was.

Vlucht

De geschiedenis van de statige schimmel, die de grote trots vormt van de Spaanse Rijschool in Wenen, is er een van bewondering van keizers en regenten voor het uitzonderlijk mooie, trouwe en bruikbare paard. Maar ook van de hardwerkende boeren die zorgden dat in alle tijden en omstandigheden het Lipizzaner paard beschermd werd en raszuiver is gehouden.Vele malen in de geschiedenis moest de fokkerij vluchten naar een ander land. Zoals in 1796 toen men met ruim 300 paarden naar Hongarije uitweek, en tweemaal de vlucht moest nemen naar Kroatië, omdat Napoleon het beroemde ras voor zichzelf opeiste. Door alle ellende was het aantal paarden drastisch geslonken, maar met een intensief fokprogramma waren er in 1880 weer 340 mooie en gezonde paarden.

In de Eerste Wereldoorlog moest de kudde nogmaals vertrekken en wel naar Laxenburg bij Wenen en Kladrub in Bohemen. Na de beëindiging kwam de stoeterij in Italiaanse handen. Een deel van de paarden ging naar Piber in Stiermarken en anderen kwamen terecht op Tjechisch gebied.

Ook de Tweede Wereldoorlog heeft zijn tol geëist. De Duitsers namen de meeste paarden in beslag en brachten later maar een klein deel terug. Uiteindelijk werd Lipica deel van de Sloveense Kustregio. Dat betekende vrijheid van de Italiaanse overheersing. Het grootste deel van de Lipizzaners kwam toen terecht in de fokkerij van Piber in Stiermarken, die inmiddels de beroemde paarden leverden aan de Spaanse Rijschool en maar 11 paarden werden teruggegeven aan Lipica. Het is hier toch gelukt om het edele dier weer zuiver en sterk op te fokken in een flinke kudde -nu eigendom van Slovenië en onder eigen management- en in ere te herstellen in de geboorteplaats Lipica.

Zwart

Wanneer we 's morgens bij de staldeuren staan en de grote kudde te voorschijn zien komen, constateren we met verbazing dat de meeste veulens pikzwart zijn, terwijl het Lipizzaner paard juist bekend is om zijn glanzend witte vacht. De verzorger die ons rondleidt door de fokkerij, de manege en de stallen, vertelt glimlachend: 'Bijna niemand weet dat het zo beroemde witte paard zwart wordt geboren en pas na zes, soms tien jaar de witte volwassenheid via diverse grijstinten, bereikt. Het is elke keer weer spannend om te zien hoe en wanneer die kleurwisseling plaatsvindt.'

Het Lipizzaner paard is van een gemiddelde grootte, ongeveer 1,60 meter hoog, breed van bouw met gespierde benen. En met intelligente ogen, mooi gevormde oren, een lange gespierde nek, een dikke staart en zijdezachte manen. Op zevenjarige leeftijd zijn ze volledig volgroeid en kunnen tot het dertigste levensjaar goed functioneren.

Parade

Het paard is bekend om zijn hoge, elegante en veerkrachtige tred. Daarom is het zeer geliefd als paradepaard en door de harmonieuze bewegingen een lust voor het oog in onder andere de shows van de Spaanse Rijschool in Wenen.

Bijna iedere middag wordt in de overdekte manege van het Lipica-complex een staaltje van dressuurprestaties getoond door de nog jonge paarden en hun trainers. Perfecte uitvoering van allerlei figuren, 'dans'passen en zeer inspannende sprongen, soms in een optreden van vier paarden, maar ook in een duet, ontlokken de stampvolle tribune steeds weer een enthousiast applaus. Prachtig om te zien hoe goed de instructies worden opgevolgd en met elegantie uitgevoerd. Begeleid door vooral Weense muziek zien we waarom de Lipizzaner zoveel succes heeft in de wereld van het paard.

Nageslacht

De paarden uit de streek de Karst staan al bekend om hun stevigheid en snelheid sinds de Romeinse tijd. Ze werden door de plaatselijke bevolking gebruikt om goederen van en naar de havens van Triëst en Venetië te vervoeren. Ze hebben bovendien een goede en vriendelijke natuur en zijn erg leergierig. Alles bij elkaar ideale paarden met uitzonderlijke kwaliteiten, niet alleen voor het ruwe werk door hun kracht, maar vooral voor de show. Een trots en goed opgeleid paard dat graag zijn kunnen toont.

Er gaat een belangrijke selectie vooraf aan het moment dat een Lipizzaner mag schitteren als volbloed lid van het unieke ras. Er wordt een kwalificatietest afgenomen op de zuiverheid en er wordt goed gelet op de werkcapaciteit, gehoorzaamheid, souplesse en uithoudingsvermogen. Zo ook de gedragingen 'onder het zadel' en als ingespannen paard voor de koets. Alleen de paarden met een vierjarige training en de juiste afstamming komen in aanmerking om voor het nageslacht te zorgen.

Namen en kentekens

Lipizzaner paarden krijgen hun naam via een traditioneel systeem. Onze begeleider legt het uit bij enkele paarden met hun naambordjes. 'De hengsten gaan door het leven met twee namen en de merries met één. Bijvoorbeeld deze hengst heet Maestoso Bonadea XI en is dus genoemd naar vaders kant (Maestoso) en naar moeder (Bonadea XI). En het meisje wordt dan Bonadea XII genoemd, de 12e in de lijn van de voorouders. Iedere stal heeft ook zijn eigen merkteken. De Lipica-paarden hebben een 'L' aan de linkerkant van het hoofd en dat betekent geboren in de stal van Lipica. En het registratie-nummer is aangebracht aan de linkerkant onder het zadel,' wijst hij aan.

Nieuwe koers

Na de Tweede Wereldoorlog, toen de stoeterij weer op gang kwam, wilde men met de paarden een nieuwe koers uitzetten. Er bleek inmiddels interesse te bestaan voor het paardrijden als sport en vooral de dressuur had belangstelling gewekt bij het publiek.

In 1952 werd een programma gestart in de Spaanse Rijschool en de ruiters van Lipica bleken enorm succes te hebben. Ze deden zelfs mee aan de Olympische Spelen.

Vandaag de dag is Lipica met zijn culturele erfgoed en toeristisch en creatief centrum, het middelpunt voor paardensporters en leergierige paardenliefhebbers. Er zijn speciale lesprogramma's georganiseerd, die zowel beginners als vergevorderden de kans geven hun prestatie te verhogen. Menigeen brengt een vakantieweek door tussen de Lipizzaners en krijgt een paar keer per dag de gelegenheid om onder leiding de geleerde dressuur op deze paarden te verfijnen. Op het terrein horen we ineens Nederlands spreken. Het zijn vier jonge vrouwen die al sinds hun jeugd paardrijden en ook deelnemen aan dressuurwedstrijden. Voor de tweede maal zijn ze nu in Lipica en ze praten lyrisch over 'die schitterende paarden met hun feilloos gevoel voor dressuur. We leren hier extra puntjes op de i te zetten.'

Lipica trekt dagelijks veel bezoekers. Rondleidingen zorgen voor een compleet beeld van de stoeterij en de paarden.

Grotten

Wie eenmaal in Lipica is, kan van daaruit in de directe omgeving nog een aantal aardige uitstapjes maken. Een half uurtje rijden naar het noorden ligt Postojna, waar in 1818 een enorm grottencomplex is ontdekt dat zeker een oppervlakte van twintig vierkante kilometer omvat. Een immense schoonheid van druipsteengrotten die je als toeschouwer nauwelijks kunt bevatten. Ongeveer vijf kilometer is toegankelijk voor het publiek. De eerste 3,5 kilometer wordt met een treintje afgelegd dat de bezoekers diep in de grotten brengt. Daarna gaan we nog eens 1,5 kilometer te voet via afgebakende paden slingerend langs grootse en adembenemende taferelen, door de natuur zeker drie miljoen jaren terug gevormd.

In de loop van de tijd is in de gangen en ruimten die toegankelijk zijn, speciale verlichting aangebracht. Zodat werkelijk van een ondergronds lichtschouwspel kan worden gesproken. De grotten van Postojna kunnen alleen onder leiding van een gids bezocht worden. De temperatuur is constant 8 graden. Een jas is nodig, ook al omdat het er druipt en vochtig is.

Een smakelijk slokje

Wie van wijn houdt, kan zich in Slovenië laten verrassen. En bij vakantie hoort toch lekker eten en meestal ook een gezellig glas wijn. Langs de Italiaanse grens, hooguit 40 kilometer van Lipica, ligt het gebied Gorizda Brda, een uitgesproken wijngebied dat over de grens met Italië doorloopt, waar een aantal zeer smakelijke soorten worden geproduceerd. Een bezoek aan de gelijknamige wijncoöperatie in Gorizda levert niet alleen een interessante rondleiding op, maar natuurlijk kan er geproefd en gekocht worden.

Hoofdstad

Nu we toch in Slovenië zijn, is een bezoek aan Ljubljana zeker geen verspilde tijd. Het is een stad van cultuur en architectuur met een vriendelijk hart en een aangename sfeer. Er is nogal wat gebouwd in barok en Jugendstil, waarvan vrij veel overeind is gebleven en gerestaureerd. Daardoor heeft de stad, ondanks de vaak zware en pompeuze bouw, een zekere luchtigheid gekregen. De gietijzeren krullen, versieringen aan de gevel en allerlei andere tijdgebonden uitingen geven de grandeur van een periode aan. Felgekleurde gevels van huizen en kerken stralen vrolijkheid en durf uit. De rivier Ljubljanica neemt een belangrijke plaats in, doordat ze dwars door de stad loopt. De drie bruggen die de beide zijden van de stad samenvoegen vormen een opvallend middelpunt van het oude centrum. Markten en terrassen langs de rivier verhogen de gezelligheid. Het is een niet zo'n grote stad waar je doorheen moet wandelen om de sfeer op te snuiven en de vele eeuwen historie tot je te laten doordringen.

De paarden van Lipica behoren tot het oudste ras in de wereld. Het begon allemaal in 1580, in het hart van het Sloveense gebied de Karst. Toen aartshertog Karel van Oostenrijk zijn zinnen had gezet op een elegant en vooral stevig paardenras en daarvoor de hofstoeterij vestigde in Lipica. Midden in een tamelijk droog landschap van dennen, oude eiken en weilanden afgezet met stenen. Een plek met een bewogen geschiedenis, veel ups en downs, glorieuze tijden afgewisseld met zwarte, harde perioden. Maar altijd kwamen de paarden en hun reputatie in volle glorie terug.