Home

Mooie reis met vele hoogtepunten

Na een succesvolle Catalunya kampeerreis in het voorjaar, besloten we eind augustus de kampeerreis Oost-Duitsland-Berlijn te boeken. Vrijdagochtend om zes uur vertrokken we om in Nederland en Duitsland de files te ontlopen. Een tussenovernachting was niet nodig.

door Rien Verschuur

Groot barokfestival 

Weimar, de geschiedenis ligt letterlijk op straat

Dresden, een parel 

Berlijn en Potsdam 

Reis waar we met veel genoegen op terugkijken

Rien Verschuur

De Muur als Rode Draad

De meeste steden koketteren graag met de kwalificaties ‘dynamisch’ en ‘bruisend’. Berlijn is daarop geen uitzondering. Toch is de dynamiek en bruis van Berlijn anders dan die in andere steden. Na een paar dagen de sfeer geproefd te hebben, is een betere omschrijving ‘vernieuwend’ en ‘divers’.

Aan de wieg van Berlijn stonden twee handelsnederzettingen, Cölln en Berlijn die al in 1237 en 1244 in de annalen werden vermeld. Pas in 1920, na een administratieve herindeling is Berlijn als wereldstad een feit. Ondanks haar respectabele leeftijd zult u in Berlijn bijna nergens iets vinden dat ouder is dan 150 jaar. Maar in die betrekkelijk korte periode is er heel veel gebeurd en vernieuwd. Hoewel de ene gebeurtenis wat langer nawerkt dan de andere, is de invloed van de meeste veranderingen tot op de dag van vandaag nog te merken en dat maakt Berlijn zo divers.

9 november 1989

De Val van de Muur is één van de ingrijpendste gebeurtenissen geweest uit de geschiedenis van de stad. Irmtraud Lambertsen, van oorsprong Hamburg­se, woont al meer dan 20 jaar in Berlijn: ‘De Val van de Muur heeft emotioneel en psychisch heel veel teweeg gebracht. Toen ik hier kwam wonen, voelde het alsof ik op een eiland zat. We behoorden weliswaar tot het vrije Westen maar er stond wel een muur om onze vrijheid. Nu kunnen we gaan en staan waar we willen. Ook lijkt de stad tijdens haar ‘gevangenschap’ energie te hebben opgepot om dat na de Wende los te laten.

De laatste jaren is alles in Berlijn explosief gegroeid. Niet alleen de positieve dingen, maar ook de negatieve dingen.’ De Oost-Duitse Diplom Ingenieur Herr Kohnke: ‘In de voormalige DDR was ik im- en exporteur maar na de Val van de Muur was er niets meer te im- en exporteren. Van het welkomstbriefje van honderd Mark heb ik deze rijwielzaak opgebouwd. Het is mooi dat ik de kans kreeg om een eigen zaak te beginnen en dat we vrij zijn, maar we hebben daarvoor wel het een en ander moeten inleveren. De werkeloosheid onder Oost-Duitsers is hoog en de prijzen blijven maar stijgen. Door de West-Duitsers worden we nog altijd als tweederangs burgers beschouwd, terwijl zij zichzelf als bevrijders zien.’

Op de fiets

Omdat de Muur en alles wat daarmee samenhangt, een belangrijke rol in Berlijn speelt, besluit ik om een fietstocht langs de Muur te maken. Bij Fahrradservice Kohnke in de Reinhardstrasse huur ik een fiets. De rijwielzaak ligt in het oude centrum van Berlijn, in de wijk Mitte. Tot in de 19e eeuw bestond Berlijn alleen maar uit deze wijk. Tussen de Alexanderplatz en de Brandenburger Tor stonden de ministeries, musea, kerken en bevond zich het hof. In de 20e eeuw verrezen er om het Mitte grote arbeiderswijken met fabrieken. Nu Berlijn weer hoofdstad van Duitsland is, is het Mitte weer een regeringswijk geworden. Herr Kohnke: ‘Door de komst van de regering stijgen de huurprijzen explosief. Ik kan de huur niet meer opbrengen en ik moet volgend jaar waarschijnlijk mijn zaak verkopen en op zoek gaan naar een andere baan.’

Documentatiecentrum

Vanuit de Reinhardstrasse fiets ik naar het Documentatiecentrum over de Muur in de Bernauerstrasse. Op straat is het niet erg druk en ik kan rustig pedalerend indrukken opdoen. Hier en daar glimpen hofjes. Even kijken, maar het straatfront is vaak fraaier dan het binnenwerk. Het Documentatiecentrum toont de geschiedenis en de verschrikkingen van de Muur in woord en beeld. Tegenover het Documentatiecentrum staat nog een stukje muur; betonnen platen die rechtop naast elkaar zijn gezet. Op de bovenkant ligt een betonnen buis die in de lengte is doorgesneden. Het geheel geeft weinig houvast.

De Muur

In de jaren na 1950 woekerde de Koude Oorlog tussen Amerika en Rusland. Veel gevolgen voor de Berlijners had de vete tussen de westerse en communistische wereld niet. De grens tussen beide stadsdelen was open en veel West-Duitsers deden hun boodschappen in het oostelijke deel vanwege de lage prijzen en veel Oost-Duitse intellectuelen werkten in West-Berlijn vanwege de hogere salarissen. Totdat de toenmalige chef van de DDR het onzalige idee kreeg om op 13 augustus 1961 een muur te bouwen over een lengte van 166 kilometer en een hoogte van 3,5 tot 4 meter. Meer dan honderd straten werden voor het doorgaande verkeer afgesloten. Huizen die op de Todesstreifen stonden, werden afgebroken. Er werden 290 wachttorens gebouwd, prikkeldraad uitgerold en zelfschietende mitrailleurs opgesteld. Er werden 270 hondengangen aangelegd en antitankversperringen.

Bijna alles wat met de Muur te maken had, is weggehaald en de overgebleven ruimte is veelal bebouwd. Op een paar plekken staan nog stukken Muur, ter herinnering. Het langste stuk staat in de Mühlenstrasse in de wijk Friedrichshain, aan de Spree. Om daar te komen, kruis ik Unter den Linden, de plek waar het oude Cölln lag.

De Duitse monumentenzorg ontfermt zich tegenwoordig over het stuk Muur in de Mühlenstrasse vanwege de muurschilderingen van bekende Duitse kunstenaars. De bekendste is de broederkus van Breznjev en Honnecker en een Trabantje dat de Muur doorboort met de begeleidende tekst, dat die toch wel de beste is. Kunst aan de Muur.

Het verval is hier en daar zichtbaar. Sommige schilderingen zijn zo versleten dat ze figuratief geworden zijn. Aan het begin van dit stuk Muur ligt de East Side Gallery, een keet waar je souvenirs kunt kopen. Een plek waar de commercie moeiteloos de herinnering heeft overgenomen. Aan de andere kant van de Spree liep de Muur langs de Sebastianstrasse, tussen het Heine Platz en het Döblin Platz door. De kinderkopjes zijn nog niet weggeasfalteerd en de Todesstreifen is nog in takt. De verschillen tussen Oost en West zijn hier bijna voelbaar. Op sommige plekken was het niemandsland zo smal dat de mensen vanuit hun huizen naar elkaar konden roepen.

Checkpoint Charlie

Tien minuten fietsen verderop openbaart zich op de Friedrichstrasse de vrolijke kant van Berlijn. Hier is het theater- en uitgaanscentrum van de stad. En overdag hoeft u zich ook niet te vervelen want het is een paradijs voor winkelliefhebbers. Vergeet vooral niet om een kijkje te nemen in het Franse warenhuis Lafayette. Op de kruising met de Zimmerstrasse stond het gebouwtje dat beroemd is geworden onder de naam Checkpoint Charlie.

Stond ... want op 22 juni 1990 werd het gebouwtje vervangen door een kopie. Het echte ‘hokje’ werd in het Haus am Checkpoint Charlie gezet dat een anticommunistisch museum is. In het museum hangen talloze foto’s en staan de attributen tentoongesteld waarmee, -op of -in mensen hebben geprobeerd te vluchten. Verder naar het zuiden ligt Kreuzberg, de controversiële wijk in de zeventiger en tachtiger jaren waar het oproer kraaide en de punks en hippies de dienst uitmaakten. Niet zo ver van Checkpoint Charlie ligt de Potsdamer Platz, het drukste verkeersknooppunt in Europa in de jaren dertig. Tijdens de jaren van de Muur had men hier een groot platform gemaakt waarop West-Berlijners naar Oost-Berlijn konden kijken.

Vernieuwingen

Tegenwoordig is de Potsdamer Platz het symbool voor vernieuwingen in Berlijn. Op het voormalige niemandsland hebben Daimler Chrysler en Sony kantoren en woningen gebouwd. Daimler Chrysler deed dat voor een bedrag van 3,5 miljard Mark. Daar bouwden ze 700 woningen, twee torenflats, een Hyatt Hotel, een muziektheater en een casino voor. Renzo Piano (Italiaanse architect die ook het Centre Pompidou ontwierp) tekende het project. Onder de glazen koepel van de Potsdamer Arkaden vindt u 120 winkels en cafés. Geen topwinkels maar goed lopende zaken met een hoge omzet, want de huren zijn pittig. Sony ging met de architect Helmut Jahn in zee en die maakte van het Europese hoofdkantoor voor Sony een 100 meter hoge glazen kantoortoren die omringd wordt door zeven andere gebouwen. Tezamen vormen ze een plein dat overdekt is, indrukwekkend door zijn grootsheid. Een tegenvaller voor Sony was dat het hoofdkantoor op de kavel van het Grand Hotel Esplanade zou komen. Voor 50 miljoen gulden heeft Sony het hotel afgebroken en 75 meter verderop, steen voor steen, weer opgebouwd.

Al deze vernieuwingen trekken mensen uit de hele wereld aan en op de Potsdamer Platz heerst een internationale sfeer. Dansen in Berlijn Naast het casino en theater is de discotheek Adagio gevestigd. Hoewel de aanduiding discotheek wat misleidend is want je kunt er eten en drinken en zowaar met elkaar praten. De muziek heeft namelijk een aangepast volume. De cliëntèle is vaak boven de dertig en heeft maatschappelijk iets te vertellen. Adagio werd voor het lieve sommetje van 15 miljoen Mark gerealiseerd en het resultaat is dan ook de moeite waard. Middeleeuwse elementen worden moeiteloos met Romeinse elementen gecombineerd en het geheel wordt sfeervol aangelicht door talloze kroonluchters.

De Brandenburger Tor en Reichstag

Even verderop ligt de Brandenburger Tor. De Berlijnse Brandenburger Tor wel te verstaan, want Potsdam heeft ook een Brandenburger Tor. De autodidact Carl Gotthard Langhans bouwde de poort in de periode 1788-1791. In 1989, na de Val van de Muur, stonden duizenden mensen te wachten op het moment dat de poort open ging. De Brandenburger Tor was al het herkenningsteken van de stad en werd door deze gebeurtenis ook het symbool van scheiding en hereniging van Oost en West. Ten westen van de Brandenburger Tor lag een voormalig jachtgebied dat in de vorige eeuw ontsloten werd voor het publiek. De Tiergarten is nu een belangrijk recreatiegebied met een dierentuin. Rond het park liggen vele musea en theaters. De Reichstag is slechts enkele minuten fietsen verwijderd van de Brandenburger Tor. Hier bevindt u zich in het regeringscentrum van de Bondsrepubliek. Het in de oorlog totaal vernielde interieur werd door Norman Foster opgeknapt. Tevens ontwierp Norman Foster de imposante koepel op de Reichstag, van waar je een prachtig uitzicht hebt over de regeringswijk. In juni en juli van 1995 pakte Cristo het gebouw voor twee weken in. Iets wat Cristo al twintig jaar wilde doen. Hij had daarvoor 10.000 m2 plastic nodig en honderden mensen.

Lambertsen en Kohnke

Kohnke: ‘Berlijn is een prachtige stad hoewel er na de Wiedervereinigung veel veranderd is. Natuurlijk zijn we blij dat we nu meer vrijheid hebben. Maar het betekent ook dat de Staat niet of nauwelijks meer voor je zorgt. Oost-Duitsers moeten wennen aan het West-Duitse levensritme en de dienovereenkomstige levensstijl. Ik was een Oost-Duits ingenieur met een leuke baan en ik hoefde me niet veel zorgen te maken. Nu ben ik fietsenhandelaar in een wereld waar de toekomst onzeker is en waar alles om geld draait. Ons Berlijn was anders, gemoedelijker.’ Lambertsen: ‘Berlijn is zo fascinerend omdat de stad steeds verandert. Nu Berlijn de nieuwe hoofdstad van Duitsland is geworden, is er ook een nieuw elan in de stad gekomen. Berlijn verandert en vernieuwt zich continu, hetgeen een fascinerend proces is. Gebeurtenissen uit het verleden oefenen nu nog hun invloed uit. Daarnaast werken we aan onze toekomst. Berlijn is een mengelmoes van gebeurtenissen die soms onverenigbaar schijnen, soms tegengesteld, soms merkwaardig goed samengaan, soms iets nieuws opleveren maar altijd boeiend zijn.’

Spreewald

Op nog geen 75 kilometer ten zuiden van Berlijn ligt Spreewald, een ruim 40.000 ha. groot natuurgebied dat in september 1991 geadopteerd werd door de Unesco. Dit waterrijke gebied met meer dan 1.000 kilometer waterwegen is enigszins te vergelijken met onze Biesbosch en Giethoorn. Het is echter de tegenpool van de stad Berlijn. Berlijn is hectisch, vernieuwend en de Berlijners zijn altijd op zoek naar iets nieuws. In Spreewald maakt de natuur de dienst uit, heerst de rust en zijn de mensen behoudend. Vermoedelijk zijn het deze tegenstellingen die het gebied voor Berlijners (en voor anderen) zo aantrekkelijk maakt. Volgens de overlevering is Spreewald gemaakt door de Duivel die twee, onwillige ossen het land van de rivier de Spree wilde laten omploegen. Slingerend ploegden zij diepe voren in het land die later de waterwegen van Spreewald werden. Minder romantisch maar in onze ogen wel realistischer is de versie van de wetenschap, die het ontstaan van Spreewald wijt aan de schurende werking van de gletsjers.

Rust

Het is niet voor niets dat de Unesco Spreewald adopteerde. Niet alleen het landschap is bijzonder, maar ook de mensen en hun leefomstandigheden. In Spreewald leeft de ijsvogel en de visotter. Hier vindt u ook verschillende libellesoorten en zwarte en witte ooievaars. De bewoners van Spreewald stammen af van slavische volkeren. Door de geïsoleerde ligging van het gebied vind je daar nog duidelijke sporen van in de klederdracht, maar ook in de gebruiken en in de taal. Op de verkeersborden bijvoorbeeld worden plaatsnamen tweetalig weergegeven.

Om Spreewald te ontdekken, zijn er twee mogelijkheden: per fiets of per boot. Ik kies voor de fiets hoewel er talloze Kahnfährtochten georganiseerd worden die bezoekers langs de mooiste plekjes voeren. Behalve een uitgebreid bezoek aan Berlijn kunnen de ACSI deelnemers ook het Spreewald verkennen met een dergelijke Kahn. Overigens moet u Kahnfähr niet vertalen met kanotocht. De boten die gebruikt worden, zijn open platbodems waar 5 tot 25 mensen in kunnen. Van Lehde fiets ik naar Leipe dat in het hartje van Spreewald ligt. Leipe bestaat al sinds 1350 en is gebouwd rond een es. De boerderijen staan op een erf dat niet afgebakend wordt door een hek. Rondom de boerderijen staan landbouwwerktuigen, een oude Trabant met daartussen hooi, sloophout of troep. Op sommige boerenerven staat een paal met een ooievaarsnest. De boeren dragen onveranderlijk blauwe kielen met bijpassende broek. Het geheel wordt afgedekt met een pet. De mensen zijn nors, groeten nauwelijks maar als je ze aanspreekt zijn ze toch wel vriendelijk. Op de terugweg bezoek ik het openlucht museum in Lehde. Spreewald is er voor de natuurliefhebber die rust zoekt.

Dresden: Op weg naar oude glorie

Veel staat nu nog in de steigers en diverse herstelactiviteiten bepalen het beeld en het geluid van alledag in Dresden. De wederopbouw is in volle gang. Maar met de zonnige dagen die ons zomaar in de schoot vallen en waarvan wij ter plekke mogen genieten, is Dresden al volop een feest om te bezoeken en te ontdekken hoe het straks gaat worden.

De stad, ooit de hoofdstad van het koninkrijk, het latere Saksen, was tot aan de Tweede Wereldoorlog een van de mooiste voorbeelden van de weelderige Barokbouw. Dresden werd niet voor niets 'De Parel van de Barok' genoemd. Zeer zware en nutteloze bombardementen in februari 1945, hebben hun verwoestende werking gedaan. Bijna niets is overeind gebleven en 135.000 mensen verloren het leven. Maar Dresden vecht terug met man en macht en bij het 800-jarig bestaan in 2006 zal de stad weer stralen en haar naam van kunst- en cultuurtempel terug hebben verdiend en eer aan doen.

Kunstschatten

Na een wandeling langs de rustig stromende Elbe, de rivier die als natuurlijke tweedeler dwars door de stad loopt en een inspiratiebron vormt voor menig schilder, is onze eerste echte kennismaking met de rijkdom van Dresden: het Albertinum. Je kunt het misschien beter het Kunstpaleis noemen, zoveel prachtigs is hier bijeen gebracht. De Saksische koning Albert (vandaar de naam) heeft het gebouw eind 19e eeuw bestemd als archief en museum. Het hangt vooral vol met bekende en beroemde schilderijen uit de kunstverzameling, waartoe vorst August - in één adem genoemd met zijn toevoeging 'Der Starke' - in de 16e eeuw het startsein gaf. Zijn opvolger August III deed er nog een schepje bovenop.

Grüne Gewölbe

In een ander deel van het Albertinum is het museum Grüne Gewölbe gevestigd. Een schitterende verzameling porselein, glas en allerlei curieuze en verbluffende kunst. Er is een muur met een opbouw van allerlei étagères, afgewisseld met spiegels waartegen de bekers, de porseleinen en glazen voorwerpen een extra dimensie krijgen. Even verder worden we verrast door een Moor van smaragd, die gemaakt schijnt te zijn door vier kunstenaars. Een heeft het beeld ontworpen, de ander heeft het gebakken, weer een heeft het gekleurd en de vierde heeft de sieraden gemaakt. En zo vallen we van de ene schoonheid in de andere. Zoals een camee van 41 na Christus die verwerkt is in de zogenaamde Claudius-camee van porselein uit 1722. En we kunnen van een afstand een glimp opvangen van de ivoren beelden van de 'Vier Seizoenen'.

Het opvallendste en meest bekeken kunstwerk is 'Hofstaat zu Delhi am Geburtstage des Großmuguls Aureng-Zeb'. Een mondvol voor een uitbundig tafereel met een wonderlijke mengeling van schoonheid en techniek, waarin veel diamanten en emaille-figuren zijn verwerkt. Het kost even tijd om er dicht in de buurt te komen, want niemand is bij dit fascinerende kunststuk, dat een ware happening voorstelt, weg te slaan. Helaas hebben we geen gelegenheid om even te smullen van de 41 karaats groene briljant, maar onze eerste kennismaking met de herstellende 'Parel van de Barok' is niet mis.

Natuurlijk hebben we geslenterd over het 'Balkon van Europa', terrassen die bereikbaar zijn via een statige trap met beelden versierd en een mooi uitzicht bieden over de Elbe met de vele boten tot ver over de rechteroever van de stad. Onze aandacht wordt getrokken door een gebouw met een opvallende glazen koepel met daar bovenop een beeld. Het is de godin Niké en het gebouw herbergt de kunstacademie.

Altstadt

De bekende en bijna allemaal gerestaureerde of herbouwde monumenten staan bij elkaar in de Altstadt, op de linkeroever. Er zijn al veel bezienswaardige gebouwen en plekken, die reeds hun kleur en glans terug hebben.

Het voorname Zwinger-complex is een van de belangrijkste werken van de beroemde architect Pöppelman en van beeldhouwer Permoser. Het is een monumentaal lusthof en heeft een kolossale binnenplaats met eromheen lange galerijen onderbroken door paviljoens. We hebben er enkele uren doorgebracht tussen wandelende, slenterende mensen, spelende kinderen, verliefde paartjes en ijsetende groepen. Een werkelijk prachtige omgeving, Dresden op haar best.

Ontstaan

Oorspronkelijk was Dresden een vissersdorp aan de Elbe, waarvan al in 1206 gesproken werd. Pas in 1226 noemde men het 'stad' en niet eerder dan 1403 werden de stadsrechten verkregen. Na de verdeling van de Saksische landen werd Dresden de zetel van de vorsten van de Albertinische tak (1530). Enkele jaren later werd Alt-Dresden verenigd met Neu-Dresden, gelegen aan de andere kant van de Elbe. Het oude deel van de stad werd in 1685 door een grote brand bijna geheel verwoest. Zo'n vijftig jaar later liet Frederik Augustus I, die als koning Augustus II ook regeerde in Polen, de stad als een schitterend monument uit de as verrijzen. Hij noemde de plaats Neustadt. Het is inmiddels 1732 geworden. Zijn opvolger Frederik Augustus II - 'August der Starke' - ging door met de verfraaiing en opbloei en de vorst die na hem regeerde, zorgde er voor dat Dresden een handels- en industriecentrum zou worden. Dresden was mooi, rijk, voornaam en toonaangevend. Tot het bombardement in 1945 door de Geallieerden, een ruw einde maakte aan het sprookje. Van 1945 tot 1 augustus 1957 was Dresden hoofdstad van het toenmalige Oostduitse Saksen.

De tegels

Van de burcht uit de Middeleeuwen heeft men na vele verbouwingen en verfraaiingen uiteindelijk het mooie Renaissanceslot gecreëerd, waar de koningen en andere heersers woonden. De oorlog heeft een streep door de rekening gehaald en een bouwval achtergelaten. Wanneer Dresden in 2006 haar verjaardag viert, zal ook dat monument haar glans terug hebben.

Gelukkig heeft een heel belangrijk kunstwerk aan een van de buitenmuren van het kasteel de bombardementen overleefd. De Fürstenzug is een heel lang tegeltableau waar op 24.100 Meißner- porselein tegels een optocht wordt uitgebeeld. Alle graven, vorsten en koningen die geleefd hebben tot 1876 passeren de revue. Ze zijn gekleed in de mode van hun tijd en zitten allen te paard. Het waren niet altijd tegels. De oorspronkelijke tekening raakte in verval en vervaagde, zodat de hele voorstelling in 1907 werd vervangen door de beroemde tegels. Het blijft een van de indrukwekkendste bezienswaardigheden in Dresden.

Muziektempel

Wanneer we de hoek omgaan staan we pal voor de grootste kerk in Saksen, de vroegere Hofkerk St. Trinitatis. De preekstoel met prachtig houtsnijwerk vervaardigd rond 1722, door Permoser (u weet wel, van het Zwinger-complex), de kroonluchters op het balkon en het orgel zijn enkele juwelen uit deze barokke kathedraal. Lopen we verder dan strekt zich het grote Theaterplatz voor ons uit, met het standbeeld van koning 'Johann' opvallend aanwezig. Rondom werden indertijd statige gebouwen neergezet, waarvan er enkele nu als musea zijn ingericht. Ze variëren in stijl: Renaissance, barok en classicistisch. Zelfs de fraaie lantarens met hun sfeervolle verlichting zijn terug in oude glorie. Aan dit plein staat de indrukwekkende Semperoper, het bekende muziekcentrum van de stad. Dit gebouw is al helemaal gerestaureerd en ziet er van buiten, maar vooral ook van binnen, weer schitterend uit. Hier genieten we 's avonds van de opera 'Orfeo ed Euridice' van Christoph Willibald von Gluck.

Oorlogsmonument

Dresden is met de ruïne van de Frauenkirche getekend door de Tweede Wereldoorlog. Deze kerk was ooit het belangrijkste protestantse Godshuis en had een opvallende koepel van 95 meter hoog. In eerste instantie leek de kerk na de bombardementen aan de buitenkant geen schade te hebben opgelopen. Echter nadat de brand uitgewoed was, zakte het gebouw volledig in elkaar. Lang is er nagedacht over afbreken, laten staan als waarschuwing naar de toekomst of gedenkteken van de verschrikkingen. Het puin bleef al die tijd liggen. Uiteindelijk is in 1993 besloten om de kerk volledig op te bouwen. De hele operatie is nu al jaren aan de gang en zal zeker 16 miljoen DM gaan kosten. Er zijn fondsen voor opgericht, allerlei souvenirs worden verkocht zoals horloges en miniatuurtjes en etsen van de kerk en nog veel meer dat geld kan opbrengen. De merchandising heeft toegeslagen, alles voor het goede doel. Onder de bevolking is indertijd onrust ontstaan, omdat men vond dat het geld beter besteed kon worden aan de woningnood en werkgelegenheid. Maar de overheid heeft gekozen voor terugkeer van de cultuur en de glans van vroeger. Ze hoopt daardoor veel toeristen te trekken en die moeten het financiële klimaat weer gezond maken.

Winkelen en wandelen

Winkelen is in Dresden een aangename bezigheid. Er zijn heel wat aantrekkelijke winkels te vinden, hoewel de echte luxe shops nog ontbreken. Wat opvalt is dat er veel eigen Saksische producten worden verkocht. 'Saxen kauft Säxsisch', is een duidelijk standpunt om fruit, zuivelproducten, ambachtelijke producten en handwerk aan de man/vrouw te brengen. Er kan ook lekker gegeten worden.

Daar Dresden zo'n zestien parken heeft kun je praten van een groene stad. Toch is er buiten het kleine, maar indrukwekkende centrum weinig dat de moeite waard is. Veel grijs en woontorens omringen de kern.

De stad uit

Saksen is een aantrekkelijke deelstaat, de kleinste van de vroegere DDR. Een streek met veel mogelijkheden voor de toerist. Klimmen, varen, wandelen, kastelen bezoeken, paleizen betreden en leuke plaatsjes en plekken ontdekken.

Pillnitz ligt aan de Elbe en heeft een joyeus kasteel. Je kunt er komen met de raderboot uit Dresden na een pleziervaartje vanaf de Brühlsche Terrasse. Dit kasteel was tot 1918 het zomerverblijf van de vorsten van Saxen. Hofarchitect Pöppelman heeft ook hier de hand in gehad en maakte een ontwerp waarvan de details geïnspireerd zijn door China. Alles bij elkaar vertonen de gebouwen een gevoel voor afwijkende schoonheid.

Het Natuurpark in Bastei geeft vanaf de rotsen een mooi vergezicht over de Elbe. Aan deze belangrijke rivier die dwars door de deelstaat loopt, ligt ook het ruim 765 jaar oude Pirna. Door de ligging aan de rivier heeft het zich kunnen ontwikkelen als belangrijk handelscentrum rondom ijzererts en zandsteen. De Marienkirche met haar rijke interieur, evenals het voormalige Dominicaanse klooster, getuigen van vroegere welvaart. Rond de markt lopen alle straatjes aan het einde een beetje rond. Een soort verrassingselement voor de vijand, die dan de burgers niet direct zag en dus niet kon zien of ze wapens bij zich hadden.

Seiffen staat bekend om haar ambachtelijke houtsnijwerk. Het is niet verwonderlijk dat in dit plaatsje een museum van houten speelgoed is geopend. Een feestje voor jong en oud. Loop ook even rond de zeskantige Evangelische kerk, wel apart.

We blijven nog even in de kijksfeer met een bezoek aan de 'grootste Notenkrakers-verzameling van Duitsland', zoals de eigenaar zelf beweert. We komen het tegen in Neuhausen. Het is een zeer originele collectie met gekke, mooie, bizarre en praktische exemplaren.

In Radebeul verkeren we een tijdje in het Wilde Westen, tijdens het bezoek aan 'Villa Shatterhand' en de blokhut 'Villa Bärenfett'. We dwalen rond in de wereld van Karl May en zijn trawanten. Het woonhuis van de schrijver die rond de eeuwwisseling velen - en niet alleen de jongeren - rooie oortjes bezorgde met zijn spannende verhalen, is ingericht als museum en een tentoonstelling over Indianen in Noord-Amerika. Een stukje jeugdsentiment van de bovenste plank.

Tenslotte bezoeken we het inmiddels om diverse redenen historisch bekend geworden Torgau, met de markt uit de 10e eeuw, het stadhuis uit de 16e eeuw en de gedeeltelijk Romaans en gotische Mariakirche. In deze kerk ligt de vrouw van Maarten Luther begraven. Catherina was vroeger non.

In het huis van de Saksische Kanselarij werd ooit de grondslag gelegd voor het 'algemeen Duits'. Maar de recentste geschiedenis werd geschreven toen op de brug over de Elbe Russen en Geallieerden elkaar de hand drukten als teken dat de Tweede Wereldoorlog was beëindigd. Een monument, vlak bij de brug, getuigt van dit belangrijke moment.